Solar energie ontketent nieuwe stroom aan Afrikaanse solar-preneurs

Door Samsung België 15.11.2016

Good Technologie & innovatie

solar energie afrika

Bijna 70% van de bevolking in Afrika (ten zuiden van de Sahara) heeft geen toegang tot elektriciteit. Dat betekent dat miljoenen huishoudens veel geld betalen voor generatoren, risico’s lopen door gevaarlijke petroleumlampen of het alleen met een vuurtje moeten doen. Maar er gloort letterlijk licht aan de horizon. Want met de opkomst van solar energie, staan in Afrika diverse solar-preneurs op die veilige en schone energie verspreiden én hiermee werkgelegenheid creëren. Discover sprak een aantal spelers binnen deze opkomende economie.

Solar-preneurs

Vele gezinnen in de sub-Sahara leven totaal off-grid en wachten al tientallen jaren op energievoorziening via een verbinding met het elektriciteitsnet. Gelukkig komen er steeds meer initiatieven om de landelijke gebieden in Afrika op een andere manier te voorzien van energie. Dat is fijn want deze lampen zijn bovendien gevaarlijk en schadelijk voor de gezondheid. Maar daarnaast brengt het ook een hele nieuwe economie op gang waar juist ook de kleine ondernemer op in kan springen. Volgens de BBC is er een nieuwe generatie ‘ solar-preneurs ’ aan het opstaan die toegang tot zowel elektriciteit als revenue mogelijk maken. Denk hierbij aan zogenaamde solar charging kiosken die kleine ondernemers kunnen leasen en hun community via deze kiosken goedkope energie aan kunnen bieden. Mobisol, NOTS Solar Lamps en Waka Waka zijn nauw betrokken bij deze nieuwe economie. Discover sprak met alle drie en kwam met inspirerende verhalen terug.

Eindelijk licht, een televisie of koelkast…

solar energy foto

In de afgelopen vijf jaar is de kleine startup in Berlijn, Mobisol , uitgegroeid tot een internationaal bedrijf met meer dan 50.000 klanten. Dit bedrijf is op weg om miljoenen huishoudens met weinig inkomen in de landelijke gebieden van Afrika, te voorzien van schone, betrouwbare en betaalbare elektriciteit. Discover sprak met Paula Berning van Mobisol die langere tijd in Rwanda heeft gewerkt.

We spreken haar nu vanuit het hoofdkantoor in Berlijn. “ Om deze gezinnen van zowel betrouwbare als duurzame elektriciteit te voorzien heeft Mobisol systemen ontwikkeld op basis van zonne-energie. Deze worden aangeboden via een microfinanciering van 36 maanden, via de mobiele telefoon, waardoor het ook financieel haalbaar is voor mensen die weinig inkomsten hebben. We ontwerpen en leveren grotere systemen voor in huis op basis van zonne-energie zodat gezinnen en bedrijven, naast verlichting, verschillende apparaten kunnen gebruiken die hun levenskwaliteit verhogen. Denk bijvoorbeeld aan een koelkast, computer, televisie of stereo. ”

Een heel nieuw leven (binnen een uur)  

Elektriciteit energievoorziening afrika

“ Dit werk is zo belangrijk omdat gezinnen die geen elektriciteit hebben, worden tegengehouden in hun potentieel en productiviteit. Dit heeft weer een negatieve invloed op de economische vooruitgang. Wij maken producten die krachtig genoeg zijn om kleine bedrijven van genoeg energie te voorzien zodat ze bijvoorbeeld ook ’ s avonds of ’ s nachts open kunnen blijven. Gezinnen beginnen nu zelfs kleine bedrijven waarbij de buurt tegen een geringe vergoeding hun mobiele telefoons kunnen opladen of ze kunnen eindelijk muziek draaien in hun bar waardoor ze meer klanten aantrekken en natuurlijk ook meer inkomsten genereren. Dit zijn slechts enkele positieve voorbeelden ” , aldus Berning.

Wat voor vooruitgang heeft dit bedrijf al geboekt en hoe zien ze het dagelijks leven van de gezinnen veranderen door hun werk? Berning: “ De impact is enorm. Veel gezinnen hebben voor het eerst in hun leven een simpel lichtknopje in huis. In een uurtje worden de ‘ plug-and-play solar systems ’ geïnstalleerd door onze technische medewerkers en onmiddellijk verandert het dagelijks leven van deze gezinnen. Door zo ’ n zonnepaneel neemt het aantal uren dat men productief kan zijn, op welke manier dan ook, enorm toe. Kinderen kunnen ook ’ s avonds huiswerk maken of studeren en het gezin kan ’ s avonds met elkaar ontspannen door naar televisie te kijken of muziek te luisteren. Ze kunnen in de avond vrienden uitnodigen en zo wordt hun sociale leven ook rijker. ”

NOTS Solar Lamps in Rwanda

Mobisol foto

De sociale onderneming NOTS Solar Lamps helpt Rwanda om over te schakelen op zonnelampen zodat ze afscheid kunnen nemen van de  petroleumlamp. De Volkskrant schrijft dat Rwanda met deze omschakeling de koploper wordt op het gebied van zonne-energie in Afrika. Nu zijn er nog geen landen waar meer dan 5 procent van de huishoudens wordt verlicht via zonne-energie. In Rwanda moet dat over twee jaar al 45 procent zijn en over vier jaar zelfs 70 procent.

Bart Hartman is de drijvende kracht achter NOTS. Hartman legt aan Discover uit: “ Met ons project Bye Bye Agatadowa ofwel Bye Bye Kerosene Lamps maken we een quantum leap op het gebied van solar in Rwanda en vervolgens in andere sub-Sahara landen. Hierdoor wordt het leven van meer dan één miljoen mensen een stuk beter. ” Hartman benaderde de Rwandese president Paul Kagame toen deze in Nederland was en zo ging het balletje rollen. In Rwanda is slechts een kwart van de 2,5 miljoen huishoudens aangesloten op het elektriciteitsnet en driekwart heeft als enige verlichting een petroleumlamp of kaars.

De systemen van NOTS bestaan uit een zonnepaneel, lamp en een snoertje waarmee je ook je mobiele telefoon kunt opladen. Ook kan er een radiootje op worden aangesloten die er voor 6 dollar extra bij aangeschaft kan worden. NOTS zorgt ervoor dat gezinnen aan de aflossing per maand (het systeem kost 40 dollar) niet meer betalen dan ze nu aan petroleum en het opladen van hun telefoon toch al kwijt zijn. Dat opladen moet nu immers elders gebeuren, tegen een vergoeding.

Wat zou jij doen zonder licht?

Een andere opvallende speler op het gebied van zonne-energie wereldwijd, maar zeker ook in Afrika, is WakaWaka . Zij maken producten die voor ons handig zijn op vakantie of onderweg, maar noodzakelijk in ontwikkelingslanden in crisisgebieden. Een van de founders is Camille van Gestel. In een lezing die hij een aantal jaar geleden gaf voor TEDx vroeg hij mensen: “ Wat zou je doen als je elke dag 3 uur minder te besteden had? Elke dag voor de rest van je leven? Zou je minder werken? Zou je voldoende geld kunnen verdienen om je gezin te onderhouden? ” Hij legt uit dat mensen in ontwikkelingslanden genoodzaakt zijn om 25% van hun inkomen aan verlichting te besteden. Veel mensen daar kunnen of willen zo ’ n enorm deel van hun inkomen niet aan verlichting uitgeven, waardoor ze ’ s avonds in het donker zitten. Of gebruik maken van gevaarlijke verlichting zoals kerosinelampen of kaarsen. Emma Olde Bijvank van WakaWaka: “ Wereldwijd leven er 1,2 miljard mensen zonder toegang tot veilig licht en stroom. De laatste jaren is de prijs van zonnetechnologie, batterijen en LED enorm gedaald. Juist in gebieden zonder toegang tot het elektriciteitsnet is solar een uitkomst. ”

WakaWaka maakt powerbanks en licht op zonne-energie. Een dag Afrikaanse zon en de WakaWaka Power + geeft tot wel 150 uur licht of genoeg stroom voor een volle smartphone. “ In Afrika heeft WakaWaka een zogenaamd pay-as-you-go systeem geïntroduceerd. Na betaling van een borgsom kunnen families en micro-ondernemers de WakaWaka, aangepast met display en toetsenbord, gebruiken. Wekelijks kan de WakaWaka geactiveerd worden door middel van aankoop van een kraskaart zoals je in bovenstaand filmpje kunt zien ” , aldus Olde Bijvank. Elke WakaWaka die wordt verkocht in Europa en Noord Amerika zorgt ervoor dat licht en stroom beter beschikbaar wordt in ontwikkelingslanden en crisisgebieden.

Alle genoemde bedrijven streven naar het beëindigen van energie armoede door duurzame energieoplossingen beschikbaar te maken in ontwikkelingslanden. Om zo de huishoudens, o.a. in Afrika, een beter leven te bieden. Zo hebben steeds meer gezinnen daar ook de luxe van veilige verlichting zoals dat voor ons heel normaal is.   

Beeld: Mobisol en NOTS Solar Lamps